Bodemdaling komt veel voor in Nederland, waarbij zowel natuurlijke tektonische als door de mens veroorzaakte bodemdaling optreedt. Op enkele plaatsen treedt ook opheffing op. Door de mens veroorzaakte bodemdaling kan worden veroorzaakt door mijnbouwactiviteiten, maar ook door waterbeheer en civieltechnische activiteiten nabij of op het aardoppervlak.
Het onderzoek van KEM richt zich op het verbeteren van de monitoring, het begrijpen en kwantificeren van de oorsprong van mijnbouwgerelateerde grondvervorming (bron), de voortplanting van grondbewegingen naar het oppervlak en de daaruit voortvloeiende dreiging (pad), en de impact op de gebouwde omgeving, mensen en milieu (impact).
Meer ...
Beeld: © KEM / KEM
Focus van KEM projecten over Bodemdaling Effecten
Een groot aantal KEM-projecten houdt zich bezig met bodemdalingsdreiging en -risico's. Deze projecten zijn gericht op het ontwikkelen van wetenschappelijke inzichten voor betere instrumenten voor de beoordeling van bodemdalingsdreiging en -risico's en voor risicobeheerspraktijken.
In de afbeelding onderaan deze pagina vindt u KEM-onderzoek (projectnummers) en hun focus op de bron, het traject of de impact van bodemdlingsrisico's.
De onderzoeksvragen, projectresultaten en de evaluatie van elk voltooid project zijn te vinden onder KEM-projecten. De onderzoeksvragen die (nog) niet zijn behandeld, zijn te vinden onder KEM-onderzoeksvragen.
Om het risico op bodemdaling en de daarmee samenhangende schade en veiligheidsrisico's te beoordelen, kan bodemdaling worden voorspeld met behulp van verschillende publiek beschikbare bodemdalingmodellen voor gas-, zout-, steenkool- en geothermische activiteiten.
Mede dankzij onderzoek van KEM is sinds 2022 bij TNO een publiek beschikbare probabilistische toolkit voor verzakkingsrisico's bij gas- en zoutwinning beschikbaar. Deze toolkit houdt ook rekening met de cumulatieve verzakkingsgevolgen van meerdere mijnbouwactiviteiten. Een volledige publieke modeltrein voor bodemdalingsdreiging en -schade- en veiligheidsrisico's is nog in ontwikkeling.
Soortgelijke openbaar beschikbare tools voor geothermische energie en CO2- of H2-opslag zijn nog niet beschikbaar en momenteel worden ad-hoctools gebruikt om die verzakkingsgevolgen te beoordelen.
Lokaal geodetische netwerken voor het monitoren van bodemdaling zijn al 50 jaar gangbare praktijk voor alle mijnbouwbedrijven. Sinds circa 2000 is ook landelijke satellietinformatie beschikbaar (GNSS, InSAR). Alle gegevens zijn openbaar beschikbaar.
Sinds 2015 bestaat er een protocol voor beste praktijken voor geodetische bodemdalingmonitoring, waarin voor mijnbouwactiviteiten de methoden, de instrumentatie, het monitoringprotocol en mogelijke mitigerende maatregelen worden aanbevolen. Dit protocol en de instrumentatie worden algemeen aanvaard. Recentelijk zijn er ontwikkelingen gaande om satellietgegevens op te nemen in en te integreren met geodetische gegevens.
Alle bodemdalingmonitoringgegevens van mijnbouwbedrijven zijn te vinden op Subsidence | NLOG.
Landelijke bodemdalingmonitoring gegevens zijn te vinden op Bodemdalingskaart.
Beeld: © KEM / TNO
Schematisch figuur van de potentiële bodemdalingseffecten van mijnbouw